Oruç KAYA
Yönetici
O2 Lojistik Yönetim Danışmanlık
1. Strateji nedir?
Strateji kelime anlamıyla “sevketme, yöneltme, gönderme, götürme ve gütme” demektir. Kelime, ilk olarak askeri alanda “düşmanın ne yapabileceği veya ne yapamayacağını belirleyerek buna göre genel bir plan yapmak, kendi güçlerini yerleştirerek harekete geçirmek” olarak kullanılmıştır.
İş dünyası için “işletmenin hangi yapmak istediğini, ne tür bir işletme olmak istediğini tanımlayan, amaç ve hedeflerini gerçekleştirmek için gerekli yöntemler ve işletmenin iç kaynakları ve kabiliyetleriyle, dış çevrenin fırsat ve tehditleri arasında uyum sağlayacak faaliyetler” olarak tanımlanabilir.
Strateji, iş ve müşteri tercihlerindeki değişimleri görerek müşteriye, rakiplerin sunamayacağı çok farklı yararlar sunabilmektir.
2. Stratejik planlama nedir?
Stratejik Planlama; bir kuruluşun stratejik amaçlarını, orta ve uzun vadeli hedeflerini, temel ilkelerini ve değerlerini gerçekleştirmek için izlenecek yol, uygulanacak yöntemler ve kaynak dağılımını düzenleyen plandır.
3. Stratejik planlama hangi sorulara cevap bulmaya çalışır?
• Mevcut durumda neredeyiz?
• Gelecekte nereye varmak istiyoruz?
• Gelecekte olmak istediğimiz yere nasıl ulaşabiliriz?
• Bu yere ulaşıp ulaşamadığımızı nasıl değerlendirebiliriz?
4. Stratejik planlamanın temel kavram ve tanımları nelerdir?
İş Planı, stratejik planda ortaya konulmuş stratejik amaçlarına ve hedeflerine ulaşmak için hazırlanmış ayrıntılı eylem planlarıdır.
Karar verme, planlama sürecinde gündeme gelen soruları yanıtlamak için seçimler yapılmasıdır. Stratejik plan “neyi, neden ve nasıl yapmalı” sorularıyla ilgili bir dizi karardan oluşur.
Misyon, bir kuruluşun neden var olduğunu, yani varlık nedenini oluşturan ana görevi tanımlar.
Vizyon; kuruluşun nasıl ve nerede olmak istediğinin ifadesidir.
Stratejik düşünme, değişen ortam hakkında bilgi sahibi olmak ve değişikliklere bilinçli tepki vermektir.
Planlama, hedefler koymak ve bu hedeflere ulaşmak için yaklaşım geliştirmektir.
Uzun vadeli plan, anlamlı plan yapmanın olanaklı olduğu en kısa süreyi kapsar. Bir kuruluştan diğerine farklılık göstermekle birlikte, çoğu kuruluşu için 3 veya 5 yıl, uygun bir süredir.
PLANMANIN ‘STRATEJİK’ YAPI TAŞLARI
Soru 5: Stratejik planlama çalışması neleri kapsar?
• Vizyon, misyon, temel ilkeler ve değerlerin tanımlanması
• SWOT analizinin yapılması
• Rakiplerin ve pazarın durumun tespit edilmesi
• Mevcut ve potansiyel müşterilerin durumunun tespit edilmesi
• Hedeflerin tespit edilmesi ve üzerinde mutabakat sağlanması
• Hedeflere ulaşmak için eylem planlarının belirlenmesi ve herkesin bunlarda hem fikir olması
• Stratejik planın raporlanması
• Eylem planları için kaynakların temin edilmesi ve kararların uygulanması
• Uygulamaların ve stratejik plana göre uygun hareket edilip edilmediğinin takip edilmesi
6. Stratejik planlama için hazırlık sürecinin adımları nelerdir?
• Şirketin stratejik plan hakkında eğitilmesi
• 5 - 7 kişilik stratejik planlama ekibinin kurulması ve yetkilendirilmesi (hayal gücü geniş ve ayağı yere basan kişilerden oluşması yararlı olacaktır. Gerekirse şirket dışından kişiler de katılabilir)
• Stratejik plan hazırlama süreci için zaman çizelgesinin hazırlanması ve her aşamada hangi çıktılarının kimin sorumluğunda hazırlanmasının belirlenmesi
• Planlama süreci için yeterli zaman ve para gereksiniminin belirlenmesi
7. SWOT ve PEST Analizi nedir?
Stratejik planlama örgütün içinde faaliyet gösterdiği ortamın değerlendirilmesini içermelidir. Ortamı değerlendirmede ve değişiklikleri öngörüp ona göre tepki vermede (stratejik yönetim) gösterilecek başarı, etkili kaynak kullanımına ve örgütün varlığını sürdürmesine katkıda bulunacaktır.
Durum değerlendirmesi; şirketi, içinde bulunduğu ortamla birlikte ele almak ve incelemek için gerekli bilgiyi toplama ve çözümleme sürecini içerir. Bir şirket ve onu çevreleyen dış dünya hakkında net bir düşünce oluşturmanın yolu; ona dışarıdan ve başkalarının gözüyle bakmaktır.
SWOT Analizi (“Strengths”,“Weaknesses”, “Opportunities” ve “Opportunities” İngilizce kelimelerin baş harfleri) ile aşağıdaki sorulara cevap bulunmaya çalışılır.
• Şirket içi güçlü yanlar nelerdir? (Strengths)
• Şirket içi zayıf yanlar nelerdir? (Weaknesses)
• Şirketin çalışmalarına yardımcı olabilecek dışsal fırsatlar nelerdir? (Opportunities)
• Şirketin çalışmalarını engelleyebilecek dış tehlikeler nelerdir? (Opportunities)
Politik, Ekonomik, Sosyal, Teknolojik kelimelerinin baş harflerinden oluşan PEST Analizi, dış çevrenin analizinde kullanılır ve Politik&Hukuki, Ekonomik, Sosyal &Kültürel ve Teknolojik faktörlerin incelenerek, önemli ve hemen harekete geçilmesi gerekenleri tespit etmek ve bu faktörlerin, olumlu veya olumsuz etkilerini ortaya çıkarmak için yapılır.
8. Stratejik planlama süreci nasıldır?
• “Neredeyiz?” sorusuna cevap bulmak için Kaynak Analizi (mevcut kaynaklar), Paydaş Analizi (değişimden etkilenebilecek bütün ilgililer), SWOT Analizi ve PEST Analizi çalışmaları yapılır.
• “Nereye varmak İstiyoruz?” sorusuna cevap bulmak için vizyon (yönlendirici başarı hayali), misyon (varlık nedeni ve amacı), değerler (ortak ilke ve inançlar) ve hedefler belirlenir
• “Nasıl ulaşacağız” sorusuna cevap bulmak için eylem planları yapılır, sorumlular belirlenir, kaynaklar tespit edilir ve bütçeler hesaplanır.
• “istediğimiz yere ulaştık mı?” sorusuna cevap bulmak için yıllık raporlamalar ile stratejik plana göre uyumlu gidilip gidilmediği gözden geçirilir ve gerekirse yeni düzenlemeler yapılır.
9. Sadece büyük şirketler mi stratejik planlama yapmalıdır?
Hayır, stratejik planlama yapmak için büyük şirket olmaya gerek yoktur. Küçük şirketler de eğer bir vizyona sahip ise ve farklı olmak istiyorlarsa mutlaka stratejik planlama yapmalıdır.
10. Stratejik plan, sadece bir doküman mıdır?
• Stratejik plan, arzu edilen ve ulaşılabilir bir geleceği resmeder.
• Stratejik plan, değişimin planlanmasıdır. Değişimin istenilen yönde olabilmesini sağlamaya gayret eder ve değişimi destekler. Dinamiktir ve geleceği yönlendirir. Düzenli olarak gözden geçirilmesi ve değişen şartlara göre uyarlanması gerekir.
• Stratejik plan, hesap verme sorumluluğuna temel oluşturur: Sonuçların nasıl ve ne ölçüde gerçekleştirildiğinin izlenmesine, değerlendirilmesine ve denetlenmesine temel oluşturur.
• Stratejik plan, katılımcı bir yaklaşım olup kuruluşun en üst düzey yetkilisinden en alt çalışanına kadar tarafından tam olarak desteklenmesi şarttır.
• Günü kurtarmaya yönelik değildir: Uzun vadeli bir yaklaşımdır.
• Bir şablon değildir: Kuruluşların farklı yapı ve ihtiyaçlarına uyarlanabilen esnek bir araçtır.